forum.stripovi.com
forum.stripovi.com
Home | Profile | Register | Active Topics | Active Polls | Aukcije | Private Messages | Members | Search | FAQ
Username:
Password:
Save Password
Forgot your Password?

 All Forums
 www.stripovi.com - svaštara - off topic diskusije
 Umjetnost
 Poezija
 New Topic New Poll New Poll
 Reply to Topic
Author Previous Topic Topic Next Topic  

ridiculus
Senior Member



1152 Posts

Member since 11/06/2008

Posted - 20/06/2022 :  11:02:59  Show Profile Show Extended Profile  Send ridiculus a Private Message  Reply with Quote
Prvo pravilo, najbitnije: vrednovati je samo u izvornom obliku, na izvornom jeziku. Dok se proza može proceniti i u prevodu - u određenim granicama - poezija ne može. Razlika može biti velika čak i kod najboljih prevodilaca. Poezija je neraskidivo vezana za jezik.

Što meni lično ostavlja samo dve opcije: srpski i engleski. (Donekle japanski, s obzirom da haiku ne koristi mnogo reči ili neku specifičnu terminologiju, ali ipak ne dovoljno dobro da bih se osetio lagodno pri čitanju.)

Ezra Pound je u svojoj poetici dao tri odlike poezije:

1. phanopoeia (slikovitost, vizuelnost) - najjači su jezici Dalekog istoka (kineski, japanski, itd)
2. melopoeia (melodičnost, zvučnost) - starogrčki, možda bih dodao arapski (ili tamilski?)
3. logopoeia (značenje, metaforičnost, itd) - engleski (jer ima najviše reči, i iz najviše jezika je uzeo reči)

Me only cruel immortality
Consumes: I wither slowly in thine arms,
Here at the quiet limit of the world,
A white-hair'd shadow roaming like a dream
The ever-silent spaces of the East,
Far-folded mists, and gleaming halls of morn.


Drugi deo prve strofe pesme Tithonus Alfreda Tennysona, koji je zvanično moj pesnik-zaštitnik. To kažem zato što sam jednom radio test: ponuđeni su mi odlomci iz 10 pesama, od kojih sam prepoznao samo jednu od Šelija i za ovu od Tenisona nisam bio siguran, ali sam je odabrao, uz još jednu, kao trenutno najinteresantniji primer poezije. Tako da su Tenison i Wallace Stevens postali i zvanično "moji" pesnici.



Tenison je jedan od najvećih pesnika viktorijanskog doba, ali danas je (globalno) malo zapostavljen, možda zato što je imao tu sreću - ili nesreću, u zavisnosti sa koje se strane gleda - da bude pesnik-laureat britanske krune, što znači da je bio državni pesnik, miljenik kraljice Viktorije, i to čitavih 40 godina. E sad, nisam čitao tu njegovu "rodoljubivu" poeziju (nazovimo je tako), ali ovo što jesam čitao i slušao nema veze sa tim i puno je melanholije i mitoloških aluzija. U svakom slučaju, u Srbiji nije poznat i ne znam da li je i prevođen. Bio je poznat po tome što je poznavao boju i oblik skoro svake reči u engleskom jeziku.

Ali englesko viktorijansko doba ima i jednog (verovatno) većeg pesnika, ako mogu tako da kažem: Roberta Browninga.

Mene je nekoliko njegovih pesama potpuno oduvalo, do stupnja da sam par dana uglavnom o njima razmišljao. Nije voleo Englesku, već je u kasnijem delu života boravio u Italiji. On takođe nije ovde poznat, kamoli popularan, ali skoro sam u knjizi The Best Poems of the English Language naleteo na ovakav opis od strane priređivača antologije, Harolda Blooma:

"Browning is the most considerable poet in English since the major Romantics, surpassing his great contemporary rival Tennyson and the principal twentieth-century poets, including even Yeats, Hardy, and Wallace Stevens. But Browning is a very difficult poet, notoriously badly served by criticism, and ill-served also by his own accounts of what he was doing as a poet... Yet when you read your way into his world, precisely his largest gift to you is his involuntary unfolding of one of the largest, most enigmatic, and most multipersoned literary and human selves you can hope to encounter." (citat skinut sa članka o Brauningu na wikipediji... jer je tako lakše!)

Neverovatno, Bloom je nekako uspeo da u datom pasusu pomene gotovo sve moje omiljene pesnike (veće romantičare, Tenisona, Jejtsa, Hardija, Stivensa)! Jejtsa volim još od mladosti, a Hardi je jedan od meni omiljenih književnika, iako nisam čitao mnogo od njegove poezije - poznat je i po romanima, od kojih su neki remek-dela književnosti XIX veka. Ali zbog tada lošeg odziva na njegov poslednji roman, prestao je da ih piše i prebacio se na poeziju, koja spada u rani modernizam. Ali, pored toga što volim sve ove, slažem se za sve što je Bloom rekao za Browninga. Naravno, romantičari (pre svega Blake, Shelley, i Keats, ali i Coleridge i Wordsworth) su klasa za sebe, najznačajnija pojava u evropskoj poeziji, uz Šekspira.

Beautiful Evelyn Hope is dead!
Sit and watch by her side an hour.
That is her book-shelf, this her bed;
She plucked that piece of geranium-flower,
Beginning to die too, in the glass;
Little has yet been changed, I think:
The shutters are shut, no light may pass
Save two long rays thro' the hinge's chink.


Evelyn Hope, 1. strofa, iz zbirke Men and Women (1855.)

Izuzetno raznovrstan po temama i stilu - kada je hteo da bude mračan, bio je najbolji predstavnik "viktorijanske groteske", i mračniji od Poa (o kvalitetu neću ni da pričam).

"To strive, to seek, to find, and not to yield"

Edited by - ridiculus on 20/06/2022 11:04:21

ridiculus
Senior Member



1152 Posts

Member since 11/06/2008

Posted - 22/06/2022 :  09:21:15  Show Profile Show Extended Profile  Send ridiculus a Private Message  Reply with Quote
Drugo pravilo, ili savet, smernica - kako vam drago - bi bilo: poezija se uvek, radi punog efekta, čita naglas. Ritam i zvučnost su bitni. Još bolja varijanta bi bila slušati kako je drugi čitaju. Srećna okolnost sa engleskim jezikom je što Englezi (tj. Britanci) imaju sjajnu tradiciju tespijanskih glumaca - onih pozorišnih, raslih na Šekspirovim dramama, i stoga, najboljim na svetu - i njih čuti kako recituju stihove je lep doživljaj. Još i više ako znate jezik. Na primer, Patrick Stewart je jedan od njih, iako ga možda bolje znate kao kapetana Picarda ili profesora Xaviera. Tokom karantina je svakog dana na tviteru objavljivao svoje čitanje po jednog Šekspirovog soneta. Ali tviter je minsko polje koje ne bih preporučio nikom da pretražuje naslepo, pa ću se vratiti na ovo ako budemo pominjali sonete. Ali evo primera, sonet koji je u gostujućoj ulozi izrecitovao Ian McKellen, takođe jedan od glumaca te škole. Tekst soneta je u opisu videa; daleko je lakše pratiti uporedo.




Odlomak iz Hardijeve pesme The Convergence of the Twain, napisane povodom nesreće Titanika:

And, as the smart ship grew
In stature, grace, and hue,
In shadowy silent distance grew the Iceberg too.

Alien they seemed to be;
No mortal eye could see
The intimate welding of their later history,

"To strive, to seek, to find, and not to yield"
Go to Top of Page

delboj
stripovi.com suradnik



Bosnia and Herzegovina
14579 Posts

Member since 01/03/2004

Posted - 22/06/2022 :  10:38:12  Show Profile Show Extended Profile  Send delboj a Private Message  Reply with Quote
Meni poezija na engleskom nikad nije zvučala tečno. Nekako mi u srpskim prevodima zvuči logičnije.

Međutim, u originalu sam čitao rusku poeziju i tu se zaista vidi koliko se u srpskim prevodima gubi mnogo toga iz originala. Npr. u ruskom pjesma bude u ženskom rodu, a u srpskom prevodu bude u muškom rodu.

Čitao sam malo nešto i na francuskom i njihova poezja je zaista lijepa.
Go to Top of Page

ridiculus
Senior Member



1152 Posts

Member since 11/06/2008

Posted - 22/06/2022 :  11:49:42  Show Profile Show Extended Profile  Send ridiculus a Private Message  Reply with Quote
quote:
Originally posted by delboj

Meni poezija na engleskom nikad nije zvučala tečno.



Navika? Afinitet? Ne znam, meni zvuči veoma tečno. Ja sam mnogo oprezniji prema onoj na francuskom*, koji je "jezik ljubavi" (romantične ili dekadentne, svejedno). Možda je stvar u tome da je engleski fonetski sistem znatno drugačiji od našeg? Za razliku, na primer, od japanskog, koji ima iste ili slične glasove.

Osim toga, različiti jezici imaju različite poetske forme. Za engleski je idealan jampski pentametar, koji je Šekspir koristio. Objasniću kako su meni objasnili: svaki stih se sastoji od pet "I am", što u praksi i jeste blisko nekoj normalnoj dužini rečenice.

Neki stariji članovi moje porodice tvrdili su to za nemački: da zvuči grubo, nemuzikalno, ružno. Bio sam zamalo sklon da se složim - iako postoje i dobri primeri poezije na nemačkom - a onda sam čuo Mocartovu Čarobnu frulu. Mocartove prethodne opere su većinom imale libreto (tekst) na italijanskom, ali ova, poslednja, je jedna od retkih koje su bile na nemačkom. I to je zvanično jedna od najboljih opera, a meni lično jedan od najdražih muzičkih komada ikada. Kada bi neko rekao da je nemački jezik čini slabijom, usudio bih se da kažem da je lud.

Shvatam da je publika za poeziju ovde** mala, i ja sam je još smanjio time što dajem primere na engleskom, ali drugačije ne bi imalo smisla.

*učio sam ga 6 godina u osnovnoj školi i sve sam zaboravio, osim izgovora
**na forumu

"To strive, to seek, to find, and not to yield"

Edited by - ridiculus on 22/06/2022 11:56:19
Go to Top of Page

delboj
stripovi.com suradnik



Bosnia and Herzegovina
14579 Posts

Member since 01/03/2004

Posted - 22/06/2022 :  12:08:58  Show Profile Show Extended Profile  Send delboj a Private Message  Reply with Quote
Ne znam. Jednostavno mi tako zvuči.

Čitao sam malo one Šekspirove sonete.

Njemački nikad nisam učio i o tome ne mogu da sudim.

E da, čitao sam nešto od Prešerna u originalu na slovenačkom, ali recimo da je to prilično blisko i u srpskom prevodu.
Go to Top of Page

ridiculus
Senior Member



1152 Posts

Member since 11/06/2008

Posted - 22/06/2022 :  14:46:59  Show Profile Show Extended Profile  Send ridiculus a Private Message  Reply with Quote
Što se mene tiče, ovde su dobrodošli primeri poezije na bilo kom jeziku, čak i na jezicima koje ne znam ili u prevodu na srpski (ili hrvatski, itd).

Engleski jezik ima dosta reči koje je preuzeo iz francuskog. Možda najpoznatija pesma jednog od najvećih romantičara, Johna Keatsa, zove se La Belle Dame sans Merci, i u jednom stihu se pominje language strange.

Odlomak:

I met a lady in the meads,
Full beautiful - a faery's child,
Her hair was long, her foot was light,
And her eyes were wild.

I made a garland for her head,
And bracelets too, and fragrant zone;
She looked at me as she did love,
And made sweet moan.


Nažalost, Keats je umro prerano, i možda je to bila najtragičnija smrt ikada za ljudsku kulturu. I Mozart i Emily Bronte i mnogi drugi su nas napustili suviše rano, ali Keats je umro u 26. godini, kada je tek počeo da se zagreva. Od porodične bolesti, tuberkuloze. Počeo je da gradi sopstvenu mitologiju, i smrt ga je prekinula. Po profesiji je bio lekar, sklon analitičkom pristupu, pa nas zato ova njegova strast iznenađuje i uzbuđuje još više.

"To strive, to seek, to find, and not to yield"
Go to Top of Page

Chief Warhead
Average Member



903 Posts

Member since 28/08/2011

Posted - 23/06/2022 :  13:37:35  Show Profile Show Extended Profile  Send Chief Warhead a Private Message  Reply with Quote
quote:
Originally posted by ridiculus

quote:
Originally posted by delboj

Meni poezija na engleskom nikad nije zvučala tečno.



Navika? Afinitet? Ne znam, meni zvuči veoma tečno.



Posebno kad je čita Defo.


Al raduje me jedna istina, iz kp doma vraticu se ja!
Go to Top of Page

ridiculus
Senior Member



1152 Posts

Member since 11/06/2008

Posted - 24/06/2022 :  20:31:36  Show Profile Show Extended Profile  Send ridiculus a Private Message  Reply with Quote
quote:
Originally posted by Chief Warhead
Posebno kad je čita Defo.



Da, šteta što ovde ne čita stvarno dobru poeziju.

Što se mene tiče, Po je jezivo prosečan pesnik, ako i to. Dobar je pisac kratkih priča, zbog teme i atmosfere, i u tome leži njegova snaga - i tu je jezivo uticajan - ali poezija traži i vladanje jezikom, što je njemu slaba tačka. Suviše slab rečnik i suviše mnogo ponavljanja tog skromnog skupa. (Edward Lear, koji sebe nije shvatao ozbiljno, radi to mnogo bolje.)

Gavran je još i bolji predstavnik njegove poezije, ako ne i najbolji, i ima nešto od kvaliteta mantre.

quote:
Originally posted by Oscar Wilde
All bad poetry springs from genuine feeling. To be natural is to be obvious, and to be obvious is to be inartistic.

"To strive, to seek, to find, and not to yield"

Edited by - ridiculus on 24/06/2022 20:33:13
Go to Top of Page

ridiculus
Senior Member



1152 Posts

Member since 11/06/2008

Posted - 25/06/2022 :  08:38:31  Show Profile Show Extended Profile  Send ridiculus a Private Message  Reply with Quote
Ovaj gornji citat Oskara Vajlda se ne odnosi na Poa, već je nalik na neformalno generalno pravilo.

Ezra Paund je je jedan od prvih koji su značajno promovisali poeziju Dalekog istoka na Zapadu. Pokušao je da napiše pesmu koja bi zvučala kao haiku sastavljen na zapadnoj tradiciji. Japanski haiku je forma koja se sastoji od 3 stiha, koji po broju slogova idu 5-7-5, i daje nam sliku ili minijaturnu scenu nastalu iz pesnikovog zapažanja stvari oko njega, obično prirode. Paundov modifikovani haiku izgleda ovako:


In a Station of the Metro

The apparition of these faces in the crowd:
Petals on a wet, black bough.



Tek nam naslov pesme daje smisao celine, i to je, na neki način, treći (tj. prvi) red pesme. To je poput impresionizma: tek jedna slika, utisak koji neko ima dok prolazi metroom, verovatno vozom, o licima ljudi koji čekaju na stanici.

"To strive, to seek, to find, and not to yield"
Go to Top of Page

Chief Warhead
Average Member



903 Posts

Member since 28/08/2011

Posted - 26/06/2022 :  21:20:43  Show Profile Show Extended Profile  Send Chief Warhead a Private Message  Reply with Quote
quote:
Originally posted by ridiculus

quote:
Originally posted by Chief Warhead
Posebno kad je čita Defo.



Da, šteta što ovde ne čita stvarno dobru poeziju.



Ma to samo kao dobar primer da poJezija na engleskom može zvučati tečno, nije da se ja nešto posebno razumem u kvalitet iste.

Al raduje me jedna istina, iz kp doma vraticu se ja!
Go to Top of Page

ridiculus
Senior Member



1152 Posts

Member since 11/06/2008

Posted - 27/06/2022 :  09:38:24  Show Profile Show Extended Profile  Send ridiculus a Private Message  Reply with Quote
Imaš kao neki "dokaz" i u kolosalnoj popularnosti popularne muzike otpevane na engleskom jeziku, bilo gde na svetu. Bitlsi, Cepelini, Prins, pa i kultne stvari kao što su The Smiths ili Leonard Cohen. Neki hip-hoperi bi rekli da samo repovanje na engleskom zvuči sasvim prirodno.

"To strive, to seek, to find, and not to yield"
Go to Top of Page

lwood
Advanced Member



Colombia
44472 Posts

Member since 09/12/2005

Posted - 21/07/2022 :  15:37:49  Show Profile Show Extended Profile  Send lwood a Private Message  Reply with Quote
quote:
Originally posted by ridiculus

Imaš kao neki "dokaz" i u kolosalnoj popularnosti popularne muzike otpevane na engleskom jeziku, bilo gde na svetu. Bitlsi, Cepelini, Prins, pa i kultne stvari kao što su The Smiths ili Leonard Cohen. Neki hip-hoperi bi rekli da samo repovanje na engleskom zvuči sasvim prirodno.



Gluposti.

Kupovao je bizarna sranja.
Go to Top of Page
  Previous Topic Topic Next Topic  
 New Topic New Poll New Poll
 Reply to Topic
Jump To:
forum.stripovi.com © 2000-2002 Snitz Communications Go To Top Of Page
This page was generated in 0.11 seconds. Snitz Forums 2000